Cukrzyca u psa: objawy, badania i insulina. Cukrzyca u kota

Wymioty, odwodnienie i osłabienie u zwierzęcia, które od tygodni dużo piło, to obraz kwasicy ketonowej i sytuacja, w której nie umawia się wizyty na jutro. Co robić poza godzinami pracy placówki, opisuje strona pogotowie weterynaryjne, a listę placówek pełniących dyżur znajdziesz na stronie weterynarz 24h.

Praktyczna konsekwencja tej tabeli jest taka, że nie każda placówka zamknie sprawę na jednej wizycie. Glukozę oznacza się zwykle na miejscu, ale fruktozamina i posiew moczu jadą do laboratorium zewnętrznego, więc na odpowiedź czeka się dłużej. Jak dzieli się to, co robi się w gabinecie, i to, co jedzie dalej, opisuje strona laboratorium weterynaryjne. Co oznaczają skróty na wydruku, który dostaniesz do ręki, tłumaczy strona wyniki badań krwi psa.

1. Krok 1

   Zapisz, ile zwierzę pije i ile waży

   Zmierz objętość wypijanej wody przez dwie doby i zważ zwierzę na tej samej wadze co poprzednio. To dwie liczby, których lekarz nie odtworzy z badania, a które od razu ustawiają kierunek. Zanotuj też, od kiedy widzisz zmianę.

2. Krok 2

   Umów wizytę z badaniem krwi i moczu w jednym terminie

   Rozpoznanie wymaga obu badań naraz, więc umawiając wizytę powiedz wprost, że chodzi o wzmożone pragnienie i chudnięcie. Zapytaj, czy przynieść mocz z domu, bo poranna porcja bywa lepszym materiałem niż pobrana na miejscu.

3. Krok 3

   U kota policz się z hiperglikemią stresową

   Merck opisuje ją jako częsty problem, który może wymagać wielokrotnego pobrania krwi i moczu. Jeżeli u kota wyszła wysoka glukoza, ale mocz był czysty, następnym krokiem jest zwykle fruktozamina, a nie od razu insulina. To pytanie warto zadać na tej samej wizycie.

4. Krok 4

   Naucz się podawać insulinę pod okiem personelu

   Pierwsze podanie robi się w placówce, razem z pokazaniem, jak nabrać dawkę i gdzie wykonać wstrzyknięcie. To jest ta część, którą trzeba zobaczyć, a nie przeczytać. Zapytaj też, po czym poznać niedocukrzenie i co zrobić, zanim dojedziesz do lekarza.

5. Krok 5

   Zrób krzywą glikemii w terminie wyznaczonym przez lekarza

   Dawka ustalona na pierwszej wizycie jest dawką startową, a nie docelową. Dopiero seria pomiarów pokazuje, jak insulina działa u tego konkretnego zwierzęcia. Krzywą powtarza się także po każdej zmianie dawki.

6. Krok 6

   Ustal rytm kontroli na kolejne lata

   Merck podaje, że po ustabilizowaniu pacjenta leczenie ocenia się ponownie co 4 do 6 miesięcy. Zapisz sobie te terminy od razu, bo cukrzyca wyrównana przestaje dawać objawy i najczęściej wtedy właśnie wypada z kalendarza.

Diabetologia weterynaryjna nie jest w Polsce osobną specjalizacją z własnym rejestrem, więc przy szukaniu placówki nie sprawdzisz jej po tytule. Sprawdzić da się co innego: uprawnienia samego lekarza. Jak to zrobić, opisuje strona rejestr lekarzy weterynarii, a listę uznanych tytułów, wśród których jest choroby psów i kotów, znajdziesz na stronie specjalista weterynarii.

Pytania i odpowiedzi

Najczęstsze pytania o cukrzycę u psa i kota

Cukrzyca u psa, jakie badania?

Rozpoznanie stawia się z dwóch badań wykonanych razem: oznaczenia glukozy we krwi i badania ogólnego moczu. Merck wskazuje, że potrzebne jest wykazanie utrzymującej się hiperglikemii ORAZ cukromoczu. Do tego dochodzi morfologia z biochemią, żeby sprawdzić, czy obok cukrzycy nie toczy się zapalenie trzustki, choroba nerek albo zakażenie.

Czy cukrzyca u psa jest wyleczalna?

U psa zasadniczo nie. Merck podaje, że cukrzyca u psów, w przypadku braku choroby predysponującej, jest z reguły dożywotnia, więc insulinę podaje się do końca życia. Nie oznacza to złego rokowania: wyrównany pacjent żyje normalnie, pod warunkiem stałych kontroli i niezmienionego rytmu podawania insuliny.

Czy cukrzyca u kota może się cofnąć?

Tak, i to jest zasadnicza różnica między gatunkami. Merck podaje, że przy leczeniu łączącym zmianę diety z insuliną wiele kotów osiąga remisję cukrzycy i przestaje wymagać insuliny. Warunkiem jest wczesne wyrównanie glikemii i utrzymanie diety, a decyzję o odstawieniu insuliny podejmuje wyłącznie lekarz na podstawie pomiarów.

Skąd się bierze cukrzyca u psa?

U psa najczęściej z niedoboru insuliny wynikającego z uszkodzenia komórek trzustki. Część przypadków jest jednak wtórna do czegoś, co da się wskazać i leczyć. Merck wymienia nadczynność kory nadnerczy, przewlekłe podawanie glikokortykoidów lub progestagenów, ciążę i fazę po rui oraz otyłość jako stany prowadzące do insulinooporności.

Czy nieleczona cukrzyca u kota jest niebezpieczna?

Tak, i zagrożenie jest bezpośrednie. Nieleczona cukrzyca prowadzi do kwasicy ketonowej, którą Merck opisuje jako odwodnienie, hipowolemię, kwasicę metaboliczną, zaburzenia elektrolitowe, azotemię, wymioty i brak apetytu. To stan nagły, wymagający leczenia szpitalnego, a nie wizyty w przyszłym tygodniu.

Jak zrobić krzywą cukrową u psa?

Krzywą glikemii wykonuje się jako serię pomiarów glukozy rozłożoną na kilkanaście godzin, żeby zobaczyć, kiedy stężenie spada najniżej i jak długo działa dawka. Merck zaznacza, że pomiary najlepiej robić w domu, bo nie zaburzają rytmu dnia zwierzęcia, i że monitorowanie domowe poprawia wyrównanie cukrzycy u psów i kotów. Schemat pomiarów wyznacza lekarz prowadzący, bo zależy od preparatu i pory karmienia.

Ile kosztuje krzywa cukrowa u psa?

Kwot nie podajemy, bo ceny usług weterynaryjnych nie są w Polsce regulowane i różnią się kilkukrotnie między regionami. Użyteczniejsze jest to, o co zapytać: czy rozliczana jest liczba pomiarów, czy pobyt zwierzęcia w placówce przez kilkanaście godzin, oraz czy w cenie jest omówienie wyniku i ewentualna zmiana dawki.

Czy insulina dla psa jest refundowana?

Nie. Leki dla zwierząt nie są objęte refundacją ze środków publicznych, więc pełny koszt insuliny ponosi opiekun. Insulina jest przy tym lekiem wydawanym z przepisu lekarza weterynarii, a receptę wystawia się po badaniu klinicznym albo innej właściwej ocenie stanu zdrowia zwierzęcia, zgodnie z art. 105 rozporządzenia (UE) 2019/6.

Insulina dla psa, gdzie kupić?

Po recepcie wystawionej przez lekarza weterynarii, w aptece albo w placówce, która prowadzi obrót detaliczny lekami. Nie da się jej kupić bez wizyty i nie da się jej zastąpić preparatem doustnym dobranym samodzielnie. Przy odbiorze sprawdź stężenie preparatu i dobierz strzykawki dokładnie do niego, bo niedopasowana podziałka zmienia faktycznie podaną dawkę.

Czy pomiar glukozy glukometrem w domu wystarczy?

Do monitorowania tak, do rozpoznania nie. Merck podaje, że badania u psów i kotów wykazały poprawę wyrównania cukrzycy przy monitorowaniu domowym, więc pomiar w domu jest zalecany, ale schemat pomiarów i interpretację ustala lekarz. Rozpoznanie wymaga równoczesnego badania krwi i moczu, a u kota często także fruktozaminy.

Dlaczego weterynarz zaleca sterylizację suki z cukrzycą?

Bo progesteron w fazie po rui powoduje insulinooporność, przez którą dawka insuliny przestaje działać przewidywalnie. Merck zaleca wprost sterylizację niekastrowanych suk z cukrzycą, żeby uzyskać wyrównanie insuliną. U suki niesterylizowanej wyrównanie potrafi rozjeżdżać się cyklicznie, niezależnie od tego, jak starannie podawana jest insulina.

Cukrzyca u psa a dieta, czy sama karma wystarczy?

U psa nie. Dieta jest elementem leczenia, ale nie zastępuje insuliny, bo u psa problemem jest jej niedobór. Merck opisuje u psów preferencję dla diet bogatych w błonnik i węglowodany złożone oraz unikanie karm z dużą zawartością cukrów prostych, a u kotów dietę wysokobiałkową i niskowęglowodanową. Konkretną dietę dobiera lekarz prowadzący do wyników, masy ciała i chorób towarzyszących.